مهارت‌های مورد نیاز مدیران را می‌توان به صورت فنی، انسانی و ادراکی طبقه‌بندی کرد. مهارت به توانایی‌های قابل پرورش شخص که در عملکرد و بقای وظائف منعکس می‌شود بنابراین منظور از مهارت توانایی به کار بردن مؤثر دانش و تجربه شخصی است. ضابطه اصلی مهارت داشتن، اقدام و عمل مؤثر در شرایط متغیر است.
تعریف مهارت‌های سه‌گانه مدیریت به شرح زیر است.
۱(مهارت فنی یعنی دانایی و توانایی در انجام دادن وظایف خاص که لازمه آن ورزیدگی در کاربرد فنون و ابزار ویژه و شایستگی عملی در رفتار و فعالیت است. مهارت‌های فنی از طریق تحصیل، کارورزی و تجربه حاصل می‌شوند. مدیران معمولاً این مهارت‌ها را طی دوره‌های آموزشی یا کارآموزی فرا می‌گیرند نظیر دانش، فنون و روش‌های برنامه‌ریزی،‌ بودجه‌بندی، کنترل، حسابداری، امور مالی، کارگزینی کارپردازی و غیره ویژگی بارز مهارت، فنی آن است که به بالاترین درجه شایستگی و خبرگی در آن می‌توان دست یافت زیرا این نوع مهارت دقیق، مشخص، دارای ضوابط عینی و قابل اندازه‌گیری است. از این رو، کنترل و ارزشیابی آن، هم در جریان آموزش و هم در مرحله کاربرد و عمل آسان است. مهارت‌های فنی مورد نیاز مدیران آموزشی،‌ ارزشیابی آموزشی،‌ راهنمایی آموزشی، فنون و روش‌های تدریس و فنون اداری و مالی آموزش و پرورش است. مدیر آموزشی برای انجام وظایف خاصی که دارد باید از مهارت‌های فنی کافی برخوردار باشد.

۲( مهارت انسانی یعنی داشتن توانایی و قدرت تشخیص در زمینه ایجاد محیط تفاهم و همکاری و انجام دادن کار به وسیله دیگران، فعالیت مؤثر به عنوان عضو گروه، درک انگیزه‌های افراد و تأثیرگذاری بر رفتار آنان. مهارت انسانی در نقطه مقابل مهارت فنی است. یعنی کار کردن با مردم در مقابل کار کردن با اشیا و چیزها. داشتن مهارت‌های انسانی مستلزم آن است که شخص بیش از هر چیز خود را بشناسد، به نقاط ضعف و قوت خود آگاه باشد، عقاید و افکارش برخوردار و روشن باشند، اعتماد به نفس داشته باشد، به دیگران اعتماد کند، به عقاید، ارزش‌ها و احساسات آنان احترام بگذارد، آنان را درک کند، از تأثیر گفتار و کردار خویش بر دیگران آگاه باشد و بتواند محیط امن و قابل قبولی برای جلب همکاری دیگران فراهم سازد. مهارت‌های انسانی به آسانی قابل حصول نیستند و فنون و روش‌های مشخصی ندارند. امروز دانش‌ علمی در قلمرو روان‌شناسی، روان‌شناسی اجتماعی و مردم‌شناسی و تجربه و کارورزی در شرایط گروهی و اجتماعی، به طور غیرمستقیم زمینه دستیابی به مهارت‌های انسانی را فراهم می‌سازند. کنش و واکنش متقابل با مردم و حساسیت نسبت به انگیزه‌ها، انتظارات و رفتارهای آنان کمک می‌کنند تا شخص به مرور بتوانند علل و عوامل شکل‌دهنده رفتار افراد انسان را درک کرده راه و رسم کار کردن با مردم و اثرگذاری بر رفتار آنان را بیاموزد. مدیر آموزشی برای اینکه بتواند در شماره یکی از اعضای مؤثر محیط آموزشی درآمده بین اعضای تحت رهبری خود همکاری و تفاهم به وجود آورد، باید به حد کافی از مهارت‌های انسانی بهره‌مند باشد.
۳( مهارت ادراکی یعنی توانایی درک پیچیدگی‌های کل سازمان و تصور همه عناصر و اجزای تشکیل‌دهنده کار و فعالیت سازمانی به صورت یک کل واحد (سیستم) به عبارت دیگر، توانایی درک و تشخیص اینکه کارکردهای گوناگون سازمان به یکدیگر وابسته بوده تغییر در هر یک از بخش‌ها، الزاماً بخش‌های دیگر را تحت تأثیر قرار می‌دهد. آگاهی از این روابط و شناخت اجزا و عناصر مهم در موقعیت‌های مختلف، مدیر را قادر می‌سازد که به طریقی تصمیم‌گیری یا اقدام کند که موجبات اثربخشی سازمان و رضایت کارکنان آن را فراهم نماید.
اکتساب مهارت ادراکی (یا مفهومی) مستلزم آموزش نظریه‌های علوم رفتاری بویژه تئوری‌های سازمان، مدیریت و تصمیم‌گیری و کاربرد عملی آنهاست. امروزه دوره‌های آموزش دانشگاهی در رشته‌های تخصصی، آشنایی با نگرش و روش‌های سیستمی و استفاده از یافته‌های مطالعات و تحقیقات راجع به سازمان‌ها، زمینه دستیابی به مهارت ادراکی در مدیریت را فراهم می‌سازند. مدیر آموزشی برای اینکه بتواند محیط آموزشی را بشناسد، روابط متقابل میان عوامل مختلف را درک کند، اولویت‌های آموزشی را تشخیص دهد، تصمیمات مؤثر اتخاذ کند و با اقدامات خود بهترین نتایج را عاید نظام آموزشی سازد، باید از مهارت ادراکی قابل ملاحظه‌ای برخوردار باشد.
▪ ارزش نسبی مهارت‌ها :
همه مشاغل مدیریت مستلزم کاربرد مهارت‌هاست. گرچه در انجام دادن بعضی از وظایف، مهارت‌های سه‌گانه لازم و ملزوم یکدیگر به نظر می‌رسند، با وجود این، ارزش نسبی آنها در سطوح و رده‌های مختلف مدیریت فرق می‌کند. مدیران رده‌های سرپرستی به مهارت‌های فنی قابل ملاحظه‌ای نیاز دارند زیرا که وظایف آنها غالباً ایجاب می‌کند که زیردستان خود را راهنمایی کنند یا آموزش دهند. در مقابل مدیران رده‌بالای سازمان‌ها چندان نیازی به مهارت‌های فنی ندارند بلکه وظایف تصمیم‌گیری، برنامه‌ریزی و سازماندهی ایجاب می‌کند که به مهارت ادراکی قابل ملاحظه‌ای مجهز باشند. مهارت‌های انسانی تقریباً لازمه انجام دادن همه وظایف در همه سطوح مدیریت است زیرا که مدیران صرفنظر از نوع وظایف یا سطح مسئولیت و مقام با افراد انسان سر و کار داشته برای جلب همکاری و اثرگذاری بر رفتار آنها باید از مهارت‌های انسانی برخوردار باشند. از این رو، امروزه، در مدیریت سازمان‌ها، تأکید بر مهارت‌های انسانی اولویت ویژه‌ای پیدا کرده است.
ابعاد برنامه تربیت مدیر آموزشی
به نظر می‌رسد که هر برنامه‌ای که برای تربیت مدیر آموزشی تهیه و اجرا می‌شود، در چهارچوب کلی خود، حتی‌الامکان باید ناظر به ایجاد همه یا بخشی از مهارت‌ها و شایستگی‌های مورد نیاز باشد.
در نظام آموزشی هر جامعه‌ای، مدیران و رهبران آموزشی باید :
۱) با فرهنگ جامعه خود آشنایی کافی داشته باشند.
۲) نظام آموزش و پرورش جامعه خود را به خوبی بشناسد و از پیشینه تاریخی و تحولات آن آگاه باشند.
۳) از فلسفه ارزش‌ها، هدف‌ها و مقاصد کلی آموزش و پرورش مطلع باشند.
۴) اصول و فنون آموزش و پرورش را به خوبی بدانند.
۵) نسبت به کار خود نگرش علمی داشته باشند.
۶) با اندیشه‌ها و نظریه‌های مدیریت رهبری آشنا باشند و از رهنمود‌های آن‌ها در عمل و رفتار تبعیت کنند.
۷) تشکیلات و اجزا و عناصر سازمان خود را به خوبی بشناسد و بر اداره و کنترل و رهبری آن توانا باشند.
۸) به وظایف و مسئولیت‌های چندبعدی آموزشی، پرورشی، فرهنگی، اجتماعی و اداری خود واقف باشند.
۹) مشکلات و مسائل مدارس و نظام آموزشی را در ارتباط با شرایط و ویژگی‌های جامعه تجزیه و تحلیل کنند.
۱۰) در زمینه مدیریت، به اقتضای نقش و وظایف خود، دارای مهارت‌های سه‌گانه فنی، انسانی و ادراکی باشند.
۱۱) در زمینه علوم تربیتی و روان‌شناسی، دانش و معلومات کافی داشته باشند و در موارد لازم کارکنان آموزشی خود را راهنمایی کنند.
۱۲) برنامه آموزشی، روش‌ها و وسائل اجرایی آن را به خوبی بشناسند و در اجرای آن مهارت داشته باشند.
۱۳) روابط متقابل خانواده، مدرسه و جامعه را درک کنند.
۱۴) مسائل و مشکلات روانی و رفتاری دانش‌آموزان را در پرتو معلومات علوم رفتاری تشخیص دهند و در حل آنها بکوشند.
۱۵) به فنون اداری و مالی و تدارکاتی آموزش و پرورش آشنا باشند.
۱۶) قوانین و مقررات نظام آموزشی را به خوبی بدانند و برای حل مشکلات جاری از آنها مدد بگیرند.
۱۷) در زمینه معلمی، آموزش و تجربه کافی داشته باشند. علاوه بر صلاحیت‌ها و مهارت‌های فوق، مدیران آموزشی، به اقتضای موقعیت باید ملاحظات فرهنگی، اخلاقی، دینی و ایدئولوژیکی جامعه خود را نیز عملاً رعایت کنند.
ایجاد مشخصات فوق در افرادی که نقش‌های رهبری و مدیریت در نظام آموزشی را برعهده می‌گیرند، عمدتاً از طریق پیش‌اندیشی و آینده‌نگری و طرح و اجرای برنامه‌های آموزشی و کارورزی امکان‌پذیر است. دیگر زمان آن نیست که گفته شود مهارت‌ها و شایستگی‌های لازم فقط از طریق تجربه و عمل قابل حصول است، همانگونه که تربیت معلم در همه نظام‌ها اثرات مثبت و قابل ملاحظه خود را نشان داده است اثربخشی در مدیریت و رهبری آموزشی نیز از طریق جذب تربیت و به کارگماری افرادیکه مستعد و شایسته ایفای چنین نقشی باشند، تحقق خواهد یافت.

آرزوی مدیریت یا مدیریت آرزوها؟

شاید بسیاری از ما، هر چند گاهی آهی از ته دل روانه افکارمان می‌کنیم و در حسرت صدور حکم مدیریت در محل کارمان، شمارش معکوس را آغاز می‌نمائیم و وقتی به صفر می‌‌رسیم با دنیائی از ناامیدی همانند صفرهای سمت چپ یا پشت اعداد بی‌فایده باقی می‌مانیم و زار. اما بیابید واقع‌بین باشیم. بیایید اگر شمارش معکوس را آغاز کردیم، حداقل وقتی به صفر رسیدیم، آغاز حرکت یا به عبارتی فرمان آتش باشیم. یعنی همانند صفرهای سمت راست یا جلوی اعداد.
همه ما به نوعی مدیریم. تعجب نکنید. چرا که هستیم، اما یا باور نداریم یا نمی‌خواهیم باور کنیم. گروهی باور دارند و گروهی نمی‌دانند. گروهی موفق هستند و گروهی در جا زدن را تجربه می‌کنند. گروهی دایم می‌اندوزند و گروهی تنها می‌دوزند. گروهی دایم می‌دوشند و گروهی تنها می‌نوشند. ما اگر در اداره مدیر نیستیم، در دایره دوستان که می‌توانیم باشیم. ما اگر در کارخانه مدیر نیستیم، در خانه که می‌توانیم باشیم. ما اگر مدیریم، مدبر هم که می‌توانیم باشیم.
راستی؛ ما تنها در آرزوی مدیر شدن هستیم یا بر آرزوها نیز مدیریت می‌کنیم؟
▪ مدیریت بر دیگران؟!
شاید روزانه این واژه‌ها را زیاد بازگو نمائیم. مرد سالاری، زن سالاری، کارگر سالاری، شاگرد سالاری، معلم سالاری، کارمند سالاری، کودک سالاری و نظایر آن.
حقیقت چیست؟ حقیقت، مدیریت سالاری است نه فرد سالاری. این مدیریت می‌تواند در جهت مثبت باشد یا استبدادی. می‌تواند منطقی باشد یا نادرست. این که کدام است باشد برای بعد.
▪ یک خانم خانه‌دار در خانه، بر شوهر و فرزندان خود مدیریت می‌کند اما ما می‌گوئیم زن سالاری.
▪ یک مرد فروشنده در خانه، بر زن و فرزندان خود مدیریت می‌کند اما ما می‌گوئیم مرد سالاری.
▪ یک سرپرست در کارخانه، بدون یک کارگر خاص و مدنظر، نمی‌توان کار را ادامه دهد اما ما می‌گوئیم کارگر سالاری.
▪ یک شاگرد در کلاس درس، جو کامل کلاس را در اختیار دارد اما ما می‌گوئیم شاگرد سالاری.
▪ یک معلم در کلاس درس، اجازه کوچک‌ترین شلوغی را به شاگردانش نمی‌دهد اما ما می‌گوئیم معلم سالاری.
▪ یک کارمند در اداره، جو محیط اداری را در اختیار کامل دارد اما ما می‌گوئیم کارمند سالاری.
▪ یک کودک بر عاطفه پدر و مادر خود، تسلط کافی را دارد اما ما می‌گوئیم کودک سالاری.
راستی؛ ما چگونه‌ایم و چگونه سالاری هستیم؟

علی زیبائی 

1-      مدیر واحد آموزشی باید بداند که هدف از تشکیل واحدهای آموزشی، پرورش گروه های سنی نسلِ در حال رشدی است که به او سپرده شده اند تا از طریق یادگیریهای فراخور، به کشف استعدادهای نهفته ی خود بپردازند و فرصت بیابند آنها را تا مرز مهارت ها تقویت کنند. (شناخت هدف)

2-      مدیر واحد آموزشی باید مخاطبان اصلی خود (کودک، نوجوان، جوان) را بشناسد. با معلم و مهارت های حرفه ای او آشنا باشد. به نظام و تشکیلات آموزشی آگاهی داشته باشد و شیوه های بهره گیری از کارافزارهای آموزشی را بداند و بنای مسئولیتش را بر آن بگذارد که با مطالعه، جستجو و تجربه های پی در پی و مداوم، به آشنایی های دقیقتر، بهتر و مفیدتر برسد. (شناخت نیروی انسانی و مادی)

3-      مدیر واحد آموزشی باید با به کارگیری شیوه های مدیریتی، یعنی با گمادن نیروهای انسانی موجود (معلمان) در کلاس های درس، سپردن مسئولیات به گروه مدیریار، ایجاد ارتباط با دانش آموزان، معلمان، اولیا،مسئولان برتر، انجمن ها و شوراها، و جلب همکاریهای آنان، حرکت را آغاز کند. (راه اندازی کار، حرکت)

4-      مدیر واحد آموزشی باید به نیازهای زیستی (امنیت محیط، بهداشت تن و روان) دانش آموزان و همچنین معلمان و کارکنان خود توجه داشته باشد. امکانات رفع این نیازها را فراهم آورد. همچنین باید به نیازهای فیزیکی محیط کار (فضای لازم، وسایل کار و افزارهای آموزشی) بیندیشد و برای مرتفع ساختن این نیازمندی ها برآید. (فراهم سازی)

5-      مدیر واحد آموزشی باید مراقبت کند هریک از نیروهای عمل کننده فعالیتی را که به عهده گرفته است به انجام برساند. همواره پیشرفت های تحصیلی دانش آموزان را مورد بررسی قرار دهد و سعی کند رکوردی در یادگیری آنها به وجود نیاید. هرگاه چنین اتفاقی بیفتد برای جبران عقب ماندگی ها به چاره جویی بپردازد. (پی گیری و ارزشیابی حرکت)

6-      مدیر واحد آموشی می داند که طبیعت گردش و چرخش هر واحد آموشی بر این مدار است که هیچ گاه خالی از مسئله و مشکل نباشد. چون زندگی مدرسه ای حول و حوش روابط بین انسان ها گوناگون و تغییرات دگرگونیهای پی در پی می چرخد. لذا با شکیبایی، تلاش مداوم پیشه می گیرد تا با پیدا کردن علت ها هر چه بیشتر از حجم مشکلات موجود بکاهد. (مبارزه با موانع آشکار و نهان)

7-      نیروهای اجرایی هر سازمانی سرمایه های اصلی آن به شمار می آیند و برای حفظ و نگهداری آن ها نباید از هیچگونه تلاشی غفلت ورزید. مدیر واحد آموزشی می داند که رفع نیازمندیهای حرفه ای  و شخصی نیروهای آموزش دهنده شخصیت آفرین است. فراهم آوردن امکانات آموزش های مداوم برای معلمان و کارکنان مدرسه در جهت بهبود مهارت های حرفه ای آنان، نه تنها بر کیفیت کار آن تأثیر می گذارد بلکه علاقه ها و دلبستگی های شغلی شان را تشدید می کند. (حفظ و نگهداری نیروها و ابزار کار)

8-      مدیر واحد آموزشی پیوسته درصدد دستیابی به اطلاعات جدید، برگرفته از عوامل تأثیرگذار بیرونی، همچون اولیا، جامعه نهادهای اجتماعی و غیره و نیز پدیده های نوین آموشی است و با برنامه های نو همواره کیفیت آموزش های واحد خویش را بالا می برد. پویندگی و جویندگی از خصلت های هر واحد آموزشی است. روزآمد کردن اطلاعات در واحدهای تضمین کننده ی پیشرفت و تعال جامعه است. مدیر می تواند با وسعت نظر، پژوهش های آموزشی را در برنامه های خود بگنجاند و یافته های نوین تجربی و آموزشی را به اجرا بگذارد. (نوآوری یا شکل دهی به آرمان های نو)

مشارکت دادن اولیا در آموزش وپرورش

1ـ جهت فراهم نمودن زمینه‌ی مشارکت مردم در آموزش و پرورش، اصلاح ساختار فعلی آموزش و پرورش امر ضروری به نظر می‌رسد و در ساختار جدید می‌بایست اختیاراتی به مدیران مدارس، معلمان، دانش‌آموزان و اولیای آن‌ها و مردم داده شود.

2ـ به منظور ایجاد هماهنگی بیشتر بین فعالیت‌های تربیتی مدارس و خانواده‌ها آموزش خانواده می‌باید با جدیت پیگیری گردد.

3ـ به منظور فراهم نمودن زمینه‌ی مشارکت بیشتر اولیای دانش‌آموزان می‌باید در آیین نامه اجرایی مدارس اختیارات بیشتری به انجمن اولیا داده ‌شود.

4ـ مدیران مدارس می‌باید نسبت به نقش مشارکت اولیای دانش‌آموزان در بیشتر اهداف واحدها ی آموزشی توجیه گردند تا خود مدیران امر مشارکت اولیا را تسهیل نمایند.

5ـ مشارکت، بستر فرهنگی و اجتماعی مناسب می‌طلبد، از این رو ضرورت دارد دولت در برنامه‌های توسعه‌ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی خود به این امر توجه کند، و در جهت نهادینه نمودن فرهنگ مشارکت در جامعه تلاش کند.

6ـ به جای گسترش مدارس غیر انتفاعی، پیشنهاد می‌گردد کیفیت مدارس دولتی بالا رود تا اولیا مشارکت بیشتری داشته باشند.

ارائه‌‌ی گزارش فعالیت‌های مدارس به اولیا موجبات همکاری بیشتر آن‌ها خواهد شد.

7ـ برداشت و تصور مسئولان آموزش و پرورش و مردم نسبت به مفهوم مشارکت متفاوت و محدود می‌باشد. شایسته است جهت هماهنگی دیدگاه‌ها و تقویت نگرش‌ها برنامه‌ریزی گردد.

8ـ اولیای دانش‌آموزان و مردم از اهمیت مشارکت و نقش آن در پیشبرد آموزش و پرورش آگاهی لازم را ندارند، ضرورت دارد وزارت آموزش و پرورش با همکاری رسانه‌های گروهی به ویژه صدا و سیما برنامه‌های کوتاه مدت و بلند مدت در این زمینه تدارک ببیند.

9ـ مدیران سطوح مختلف وزارت آموزش و پرورش به ویژه مدیران مدارس نقش مهمی در چگونگی مشارکت مردم در آموزش و پرورش دارند. تحقق یا عدم تحقق مشارکت مردم در بسیاری از موارد به این مدیران بستگی دارد؛ لذا شایسته است برای آگاه سازی مدیران از این امر، برنامه‌های آموزشی خاصی تدارک دیده شود.

10ـ اولیای دانش‌آموزان در حال حاضر نقش چندانی در اداره مدرسه ندارند، می‌بایست توسعه‌ی مشارکت اولیا در امور مدارس قانونمند گردد.

11ـ لازم است فرهنگ مشارکت و اهداف آن و نقش مشارکت در بهبود و بهسازی جامعه برای همگان روشن گردد.
12ـ آموزش و پرورش طرحی را فراهم نماید تا تجربه‌های مدیران، معلمان و کارکنانی را که در امر مشارکت موفق بوده‌اند به صورت مدون جهت بهره‌مندی در اختیار مدارس قرار گیرد.

13ـ نظر به این که مدیران مدارس نقش مهمی در جلب مشارکت دارند؛ پیشنهاد می‌شود ویژگی‌های مدیران موفق در این مورد به صورت مستند در آید.

14ـ با توجه به تأکید اسلام به مشارکت و اهمیت آن لازم است تحقیقاتی در مورد مشارکت در فرهنگ اسلامی هم صورت گیرد تا ابعاد و اهمیت مشارکت در دین مبین اسلام به خوبی روشن گردد.

15ـ نظر به این اکثر تحقیقات انجام شده در مورد مشارکت بیشتر به مشارکت مالی و مادی توجه کرده‌اند، لذا لازم است در مورد ابعاد مشارکت و راه‌های مشارکت غیر مادی هم تحقیقاتی صورت گیرد.

 علی زیبائی

رابطه مدیر با معلمین مدرسه

 معلمین رکن اساسی تعلیم و تربیت هستند. برقراری روابط حسنه و جلب نظر و رضایت آن ها یکی از اساسی ترین کارهای مدیر آموزشگاه می باشد. اگر مدیری قادر باشد که با بر آوردن نیازهای معلمین، برقرار کردن شرایط مناسب رشد و به وجود آوردن جوی انسانی و عاطفی، همه معلمین احساس خوشحالی و رضایت خاطر کنند، تقریباً باید گفت که این مدیر قسمت اعظم وظایف مدیریتی خود را به انجام رسانیده است. آنچه تحت عنوان رابطه حسنه با معلمین مطرح می شود، پدید آوردن تمام زمینه ها و شرایط لازم برای ایجاد روحیه ، علاقمندی به کار و انگیزش و رضایت آن ها در محیط کارشان در جهت تحقق اهداف آموزش و پرورش است. کیمبل وایلز اساسی ترین راه های عملی را به مدیران برای به وجود آوردن جو رضایت بخش عاطفی با برقراری روابط حسنه با معلمین پیشنهاد می کند.

 1- احترام به شخصیت معلمین که با آن ها سر و کار دارد: نظر به این که معلمین رابطه ای معنوی با دانش آموزان و کار خود دارند و اشتغال آن ها به امر تدریس در درجه اول انگیزه ی مادی ندارد، از شخصیتی معنوی و روحانی برخوردارند. این احساس، آن ها را در میان صنوف دیگر شغلی یکه و ممتاز می سازد و از نظر سلسله مراتب نیازها، آن ها را در مراحل بالا قرار می دهد. اصولاً، شغل معلمی احترام به شخصیت معلم را می طلبد. مدیر و همه افراد جامعه باید به مقام، موقعیت و شخصیت معلم احترام بگذارند.

 2- توجه به مشکلات معلمان و اولویت بر رفع آن ها نسبت به مشکلات خود مدیر: معلمان نیاز به آرامش فکری و احساس امنیت شغلی و مالی دارند و باید این نیازها طوری تأمین شود که آن بتوانند در کمال آرامش و راحتی به کارهای فکری خود مانند فکر کردن برای پیدا کردن راه حل های مناسب برای حل مشکلات دانش آموزان، طرح درس و تدریس مناسب بپردازند. اگر چه در نظام آموزشی متمرکز ما، مدیران از قدرت قانونی و امکانات مناسب برخوردارند نیستند و نمی توانند به طور رسمی به حل مشکلات معلمان بپردازند، ولی بسیاری از مشکلات نیاز به توجه به کمک های روانی و حمایت از طرف مدیر دارد و نیاز به کارهای بزرگ ندارد و مدیر علاقمند می تواند از عهده آن برآید. در عین حال، چنانچه مدیر به کمک های بیشتری از طرف مقامات بالاتر برای کمک به معلمان نیاز داشته باشد، مدیران سطوح بالاتر باید چنین کمک هایی را در سازمان تحت نظر خود پیش بینی کنند. این کمک ها ممکن است دادن وام، اعزام به بیمارستان، بیمه معتبر، مشاورت های قضایی، مشاوره های روانی و غیره باشد.

 3-توجه و احترام به عقاید و پیشنهادات معلمان: مدیر باید حداکثر سعی خود را در پذیرش و به کار بردن پیشنهادات معلمان معمول دارد. پذیرش و توجه به عقاید و پیشنهادات معلمان، علاوه بر آن که محیطی خلاق و مبتکر به وجود می آورد، سبب دلگرمی و احساس رضایت معلمان نسبت به کارشان می شود. بالعکس، بی احترامی به نظرها و پیشنهادات معلمان آن ها را از مدیر و مسائل آموزشی دور می سازد و تدریجاً سبب ناکامی، تعارض و بی تفاوتی آن ها می شود.

4- تشکیل جلسات ملاقات با معلمان: این که هر معلم فرصت بیان ایده های خود را داشته باشد، یکی از راه های اساسی علاقمند سازی معلمان به کار خود و مدرسه می باشد. معلمان، دبیران و اساتید مانند همه انسان های دیگر علاقمند هستند که در امور سازمان آموزشی سهیم و شریک باشند و در سرنوشت محل کار خود مؤثر واقع شوند. مدیر باید با تشکیل جلساتی، زمنیه مشارکت و فرصت اظهار نظر و بیان عقیده به همه همکاران خود بدهد و با دقت فراوان نظرهای مثبت و دلسوزانه آن ها را بکار بندد. شوراهای آموزشی و عمومی بهترین امکان استفاده از افکار و نظر آن هاست که بعداً به طور مفصل تری درباره ی آن سخن خواهیم گفت.

 5- تشویق به فعالیت های اجتماعی که روابط دوستانه ای بین اعضای سازمان آموزش بوجود آورد: یکی از روش هایی که باعث ایجاد روابط نزدیک، صمیمی و دوستانه می شود، مشارکت افراد در کارهای گروهی و اجتماعی است. فعالیت های اجتماعی سبب به وجود آمدن روحیه تعاون، همکاری و حل مشکلات به صورت دسته جمعی و پذیرش نقش و وجود هر فرد می شود. فعالیت های اجتماعی تأثیر به سزایی در بالابردن روحیه در کل سازمان دارد. مدیر باید با توجه به امکانات خود شرایط مشارکت معلمان را در فعالیت های اجتماعی فراهم سازد.

 6-به وجود آوردن شرایط راحت و جذاب در محیط کار: وجود شرایط مناسب و راحت در محیط کار موجب احساس سرزنده بودن و ایجاد روحیه بهتر و علاقه بیشتر به کار و زندگی می شود. تسهیل امکانات و شرایط که انجام امور را راحت تر و مؤثرتر سازد، معلمین را به کارشان علاقمند می سازد و سبب داشتن خاطرات خوش در آن ها می شود و در نهایت آن ها را به کارشان و فعالیت بیشتر در مدرسه و کلاس جذب می کند. تهیه ی بعضی از وسایل کمک آموزشی ارزان قیمت، در صورت نبودن بنیه مالی قوی، موجب خوشحالی می شود. وسایلی مانند نقشه، کتاب، میز و صندلی برای نشستن، و چراغ مطالعه، دستگاه نمایش و هم چنین وسایل و امکانات استراحت و آرامش فکر مانند مبل راحت، پرده، گل و فضای سبز و نظایر آن سبب جذاب تر شدن محیط کار می شود.

7- داشتن رفتار متناسب و آمیخته با احترام نسبت به معلمان: مدیر باید از رفتاری که سبب سبکی و پایین آوردن ارزش محیط آموزشی می شود، خودداری کند. مدیر و معلمین، هر دو الگوی رفتاری دانش آموزان هستند و به همین دلیل باید از رفتاری باوقار، با متانت و سنجیده برخوردار باشند. شغل مدیریت ایجاب می کند که مدیران به عنوان معلم معلمان از رفتاری تحت کنترل و حساب شده برخوردار باشند. از آنجا که معلمین، اصولاً انسان های مبادی آداب هستند، از مدیران توقع دارند که رفتاری مناسب و سنگین و  آمیخته با احترام داشته باشند. مدیر باید به علت آن که رفتارش برای معلمان و دانش آموزان الگو می باشد، در حد شأن و ارزش تربیتی مدرسه، نسبت به معلمان و دانش آموزان رفتاری قابل قبول داشته باشد.

روابط انسانی و مدیریت آموزشی

    بسیاری از دانشمندان، برقراری روابط انسانی را مهم ترین عامل موفقیت مدیران دانسته اند. بر اساس پژوهش هایی که روی عده ای از مهندسان انجام گرفت، نتیجه این شد که موفقیت مهندسان، قبل از آن که ناشی از تخصص مهندسی آنان باشد، بیشتر مربوط به توان برقراری روابط انسانی آن هاست. معنی این سخن آن است که آن دسته از مهندسانی که در کار خود موفق بودند، بیشتر کسانی بودند که می توانستند با همکاران و مشتریان خود روابط انسانی مطلوب برقرار کنند. اثر و ارزش برقراری روابط انسانی آنقدر زیاد است که خداوند متعال یکی از دلایل پیروزی پیامبر اسلام، حضرت محمد (ص) را داشتن اخلاق خوش و رفتار مناسب اعلام می کند و می فرماید:

 فَبِما رَحمَتهٍ مِنَ اللّهِ لِنتَ لَهُم وَ لَو کُنتَ فَظّاً غَلیظَ القَلبِ لا نَفوضُاً مِن وَلَکَ، فَاعفُ عَنهُم وَ استَغفِر لَهُم وَ شاوِِر هُم فِی الاَمرِ، فَاذا عَزَمتَ فَتَوکَّل عَلَی اللّهِ اِنَّ اللّه یِحُبُّ المتَوَکّلینَ.

پس با رحمت خداوند به ایشان (مردم) نرمی کردی و اگر بدخوی سخت دل بودی، هر آینه از دورت پراکنده می شدند، پس در گذر از ایشان و برای آن ها آمرزش بخواه و با آن ها در کارها مشورت کن و چون تصمیم گرفتی، به خداوند توکل کن، به درستی که خداوند توکل کنندگان ار دوست دارد.

 علاوه بر آن که روابط انسانی عامل مهم موفقیت مدیران در همه مدیریت ها مانند مدیریت بازرگانی، صنعتی، دولتی و نظامی و غیره است، اما در مدیریت آموزشگاهی جایگاه دیگری دارد و با سایر مدیریت ها قابل مقایسه نیست. دانش آموزان نه تنها تجربه های کافی برای شناخت و تشخیص مصالح بلند مدت خود را ندارند، از نظر ساده اندیشی و صاف و زلال بودن قلب و اندیشه خود، تحت تأثیر رفتار و روابط افراد اهم از رفتار باطنی و خالصانه و رفتار ظاهری قرار می گیرند. این تأثیر آنقدر زیاد است که با قاطعیت می توان گفت، مدیران و معلمان نمی توانند بدون تأثیر مثبتی که از طریق رفتار و روابط خود بر دانش آموزان می گذارند، در تغییر رفتار یا تعلیم و تربیت آن ها موفق شوند.

خوشبختانه، اهمیت روابط انسانی در طرح تغییر بنیادی نظام آموزش و پرورش نیز مورد توجه قرار گرفته است و تا حدودی می توان گفت که اساس تعلیمات نظام جدید آموزش و پرورش به حساب آمده است.

 حال اگر انسان موجودی است اجتماعی و مدنی بالطبع – که با جامعه داد و ستد و تعاون و تعامل و کنش و واکنش دارد -  باید در برنامه ریزی تربیتی و آموزش، در تدوین محتوای کتب درسی و در اجرای برنامه ها و ... این جهت را ملحوظ داشت. یعنی برنامه برای رفع نیاز جامعه باشد و برنامه ریز، مؤلف، محقق، مربی، معلم و دانش آموز در جامعه، با جامعه و حلال مشکل جامعه باشند و تعاون و همکاری اجتماعی در اندیشه و گفتار و کردار همه نمایان باشد و به طور کلی باید جهت تعلیم و تربیت این باشد که متعلم در عین حال که استقلال فکری خود را در چهار چوب اصول حفظ می کند، فردی اجتماعی، پذیرای قوانین صحیح اجتماعی و آماده برای کار گروهی شود و در کارهای سیاسی هم به عنوان یک تکلیف مهم و حساس شرکت کند.

 هر مدیری در درجه اول باید از خود بپرسد که آیا توان پذیرفتن دیگر را -  آن چنان که هستند – دارد یا خیر؟ آیا برای دیگران حق زیستن و اظهار وجود قایل است؟ آیا می داند که هر انسانی یک موجود منحصر به فرد است و از توانایی ها و استعدادهای متفاوتی برخوردار است و هیچ دو نفری صد در صد مانند یکدیگر نیستند؟ اگر مدیری نتواند معلمان، دانش آموزان و کارمندان خود را آن گونه که هستند، بپذیرد و خود و خواسته ها و خصوصیات شخصی خود را محور مقایسه و پذیرش آنان قرار دهد، هرگز نمی تواند با دیگران رابطه ی مستمر و سودمندی برقرار کند.

 دانش روابط انسانی به مطالعه راه های ایجاد زمینه ها و شرایط مناسب برای زندگی و رشد افراد می پردازد. محیط و شرایط مناسب به وضعیتی اطلاق می شود که در آن افراد بتوانند از طریق دست یافتن به نیازهای منطقی خود رشد کنند. این رشد در راستای فطرت آن هاست و در نهایت، استعداد و توانایی های بالقوه ی آنان شکوفا می شود. محیط مناسب برای رشد، محیطی است که با ویژگی های موجود زنده سازگاری داشته باشد. اگر بعضی گیاهان در برخی مناطق خوب رشد می کنند و بارور می شوند، به این دلیل است که زمین و مواد ترکیبی آن و آب و هوایی محیط جغرافیایی با نیازهای آن گیاهان تناسب دارد. در کویر خشک و سوزان غیر از خار و برخی گیاهان نادر چیزی نمی روید.

 مدرسه، سازمان یا نهاد انسان پروری است که باید آن قدر مجهز و مهیا باشد که بتواند هر نوع استعدادی را در خود پرورش دهد. شرایط آماده سازی محیط آموزشی برای پرورش استعدادها و یا توانایی های بالقوه دانش آموزان، شناخت دقیق ویژگی های سرشتی، رشدی و رفتاری آن ها و ارائه رفتارها یا روابط مناسب با آن ها است.

مشکل شناسی در مدیریت آموزشی

    یکی از اساسی ترین مسئولیت های مدیر آموزشی و به ویژه مدیریت مدرسه مشکل شناسی و توان حل مسائل و مشکلات دانشجویان و دانش آموزان می باشد. مشکلات، موانعی هستند که بر سر راه یک فرد ظاهر می شوند و او را از رسیدن به هدف یا تأمین نیازش باز می دارند. مدیران آموزشی در زندگی روزمره ی شغلی خود، همواره در حال تصمیم گیری هستند. تصمیم گیری ، نوعی حل مسأله است. برطرف کردن نقض یک برنامه، قرار دادن یک معلم مناسب در کلاس خاص، چاره اندیشی برای کاهش بی نظمی، افزایش اثر بخشی و کارآیی مدرسه، حل اختلاف نظرهای والدین با مربیان، جلوگیری از گسترش بعضی از پدیده های جمعی نابهنجار، اصلاح روش تدریس یک معلم، برطرف کردن ضعف درسی و افت تحصیلی در بین دانش آموزان، رسیدگی به نابهنجاری های اخلاقی دانش آموزان و ده ها موضوع دیگر، همه مسأله هستند و نیاز به تصمیم گیری و راه حل یابی دارند. به همین دلیل، نولان Nolan)) معتقد است، حل مسأله هنر یافتن راه هایی برای رسیدن از جایی که شما می خواهید به آن برسید می باشد که البته فرض بر این است که شما از قبل نمی دانید چگونه باید به آنجا رسید. بنابراین، از نظر او، مسأله شکاف یا فاصله بین موقعیت فعلی و موقعیت مطلوب تر می باشد.

 مشکل شناسی در مدیریت آموزشگاهی مفهوم خاص خود را دارد. اگر چه همه مدیران در رشته های مختلف مدیریت مانند مدیریت بازرگانی، دولتی، صنعتی و غیره به تصمیم گیری می پردازند، اما پیچیدگی کار هیچ یک از آن ها مانند پیچیدگی کار مدیران آموزشگاهی نیست. دلیل اصلی آن این است که مدیران آموزشگاهی بیشتر با کودکان و نوجوانان سر و کار دارند که معمولاً بی تجربه و یا کم تجربه هستند و نمی توانند از روی بصیرت دردها و مشکلات خود را به خوبی درک کنند و برای دیگران توضیح دهند.

 به این دلیل، مشکل شناسی در مدیریت آموزشگاهی موقعیت ویژه ای دارد. مدیر مدرسه باید فردی آگاه، متخصص و مشکل شناس باشد تا بتواند به تجزیه و تحلیل مسائل پرداخته و راه حل های مناسب برای آن ها ارائه دهد. مدیر آموزشگاهی، علاوه بر داشتن تخصص و توان حل مسأله، نباید مانند پزشکان در مطب یا اطاق خود بنشیند تا بیماران به او مراجعه کنند. بیماران او افراد نابالغ یا به عبارت بهتر اشخاص کم تجربه ای هستند که به سرعت و از روی شناخت به او مراجعه نمی کنند و او نیز توقع چنین رفتاری را از آن ها ندارد. او باید با چراغ به دنبال بیمار و افراد مشکل دار بگردد. مدیر با دقت، بصیرت و استفاده از هوش خود از روی رفتارها، نگرش ها، علائم جسمی و روانی و عملکرد افراد به مشکلات کودکان و نوجوانان پی ببرد و با روش های زیر کانه، پژوهشی، علمی و تخصصی به تجزیه و تحلیل علل مشکلات بپردازد تا در نهایت ضمن تشخیص بیماری و مشکل و علل آن با کمک مشاوران، پزشکان و افراد صاحب صلاحیت دیگر به درمان درد و ارائه راه حل مناسب مشکل اقدام کند. به فرموده ی رسول اکرم (ص)، مدیر آموزشگاه باید مانند «طبیب دوار» باشد که به جای نشستن، در بین مردم (دانش آموزان) بین آنها بگرد و مشکلات و بیماری های آنان را بشناسد و آن ها را درمان کند.

12 - ویژگی مدیران آموزشی

انجمن ملّی مدیران دبیرستان امریکا، دوازده ویژگی را برای مدیران یا رهبران آموزشی در چهار موضوع مهارت های مدیریتی، مهارت های بین فردی، ارتباط و سایر جنبه های مهارتی لازم می داند که به توضیح مختصر آن ها می پردازیم:

 الف – مهارت های مدیریتی

1-   تجزیه و تحلیل مسائل:

این توانایی به جمع آوری داده ها و تجزیه اطلاعات پیچیده برای تعیین عناصر مهّم یک مسئله بر می گردد. به عبارت دیگر، مدیر باید بتواند به جستجوی اطلاعات برای هدف معین بپردازد و از آن اطلاعات برای حل مسئله و تصمیم گیری استفاده کند.

 2- قضاوت:

توانایی رسیدن به نتیجه گیری های منطقی و اتخاذ تصمیمات پر کیفیت بر پایه ی اطلاعات موجود، داشتن مهارت در تشخیص نیازهای آموزشی و تعیین اولویت بین  آن ها، دارا بودن توان ارزشیابی انتقادی از ارتباطات کتبی از مهارت های مدیریتی است. بر این اساس، یک مدیر آموزشی خوب کسی است که بتواند نیازهای آموزشی جامعه و مدرسه را مشخص کرده و با رعایت اولویت ها، به تصمیم گیری درباره ی حل و تأمین آن نیازها بپردازد.

 3-   توانایی سازمانی:

توانایی برنامه ریزی، زمان بندی و کنترل کار دیگران و داشتن مهارت در استفاده ی بهینه ی نیروها و توانایی بر خورد درست با مقادیر معتنابع نوشته ها و کارهای کتبی و پاسخ به درخواست های سنگینی که در یک زمان می شود اهمیت زیادی دارد. بدین ترتیب، مدیر آموزشی کسی است که بتواند از زمان و نیروها به طور بهینه و صرفه جویانه در حل مشکلات و تأمین درخواست ها یا نیازها استفاده کند.

 4-  مصمم بودن:

توانایی در تشخیص این که بدون توجه به کیفیت تصمیم، چه زمانی نیاز به اتخاذ تصمیم است. درک درست و به موقع زمان تصمیم گیری یکی از ویژگی های مهم رهبری آموزشی است.

 ب – مهارت های بین فردی

5-رهبری:

توانایی در درگیر کردن و مشارکت دادن سایرین در حل مشکلات و مسائل سازمان و تشخیص این که چه زمانی گروه نیاز به هدایت دارد و تعأمل مؤثر با گروه برای راهنمایی آن ها در انجام و تکمیل کارها از ویژگی های رهبر آموزشی است.

6-  حساسیت:

یک مدیر آموزشی موفق نسبت به نیازها، خواسته ها و مشکلات شخصی اعضای سازمان حساسیت دارد. او می تواند تعارضات را حل کند و با افرادی که زمینه ها و سوابق متفاوتی دارند رفتار و برخوردی مناسب داشته باشد. او می داند که چگونه با مسائل عاطفی برخورد کند و از چه نوع اطلاعاتی با هر کس استفاده کند.

 7- تحمّل فشار:

توانایی کار کردن در شرایط تحت فشار و در زمانی که مخالفین (نیروهای مخالف) در حال فعالیت هستند و همچنین توانایی فکر کردن در زمان وقوع مشکلات از ویژگی های مدیر آموزشی خوب می باشد.

 ج- ارتباط:

8-ارتباط شفاهی:

مدیر آموزشی موفق کسی است که بتواند درباره ی ایده ها و وقایع سخنرانی روشنی داشته باشد.

 9- ارتباط کتبی:

مدیر آموزشی باید بتواند ایده ها و افکار خود را کتباً به روشنی و به روش درست با مخاطبین مختلف مانند دانش آموزان، معلمان، و اولیاء و دیگران در میان بگذارد.

 د- سایر جنبه های مهارتی

10- علائق مختلف:

یک مدیر آموزشی خوب باید توانایی و علاقمندی لازم جهت شرکت در موضوعات و وقایع مختلف را داشته باشد. او باید توان مشارکت و مباحثه در موضوعات آموزشی، سیاسی اقتصادی، وقایع جاری و غیره را از خود نشان دهد.

  11-انگیزه ی شخصی:

یک مدیر آموزشی موفق کسی است که در تمام فعالیت هایش نوعی نیاز به کسب موفقیت وجود داشته باشد. باید شواهدی مبنی بر اهمیت کار برای ارضاء نیازهای شخصی در او مشاهده شود.

 12-ارزش های آموزشی:

داشتن فلسفه ی آموزش و پرورش کاملاً مستدل و روشن و توان پذیرش ایده های جدید و تغییرات از ویژگی های مدیران آموزشی خوب است

1.مدير مدرسه ضمن توجه جدي به مديريت روابط انساني در اداره ي مدرسه ، سبک مديريتي خود را برپايه ي مشارکت قرار دهد تا از اين طريق در قلب وروح کارکنان ودانش آموزان نفوذ نمايد .

2. مديرمدرسه مي بايست با مشاهده وبازديد از کارها وتجارب موفق ساير مديران برتجارب خود بيفزايند وطرح ها والگوهاي مناسب مديران موفق را شناسايي وپس از مطالعه وارزيابي باتوجه به شرايط مدرسه خود بعداز تغييرات لازم اجرا نمايد .

3.کيفيت بخشي مدرسه ، مستلزم تنظيم اهدافي مشخص است که بايد در راستاي اهداف وزارت آموزش وپرورش (مصوب شوراي عالي آموزش وپرورش ) باشد لذا اهداف وزارت آموزش وپرورش بسيار کلي است ومديران بايد برحسب دوره تحصيلي وبانگاه به اهداف کلي ، اهداف اختصاصي وتفصيلي وقابل دست يابي را تدوين کنند .

4. براي آموزش کارکنان مدرسه وآشنايي آنها با مديريت کيفيت دوره هاي آموزشي لازم برگزار شود وبراي کساني که در اين زمينه پيشقدم هستند وتلاش مي کنند جوايزي در نظر گرفته شود .

5.بايد کارها وفعاليت هاي خوب وطرح هاي ارزنده مدرسه درجلسه اي به افراد وگروههاي ذيربط ارائه گردد تا از اين طريق ديگران با تجارب وانديشه هاي ديگران آشنا شوند .

6.براي ارائه تجارب وانديشه هاي نو وپيشنهادهاي مفيد مي توان از وسايلي نظير اسلايد ، فيلم ، گراف ، ويدئو ، پروژکتور و .... استفاده نمود .

7.کارگروهي را به معلمان آموزش دهيد برخوردي باز داشته باشيد و جلسات بحث هاي نظري تشکيل دهيد سعي کنيد تا از مزاياي کارگروهي بهره مند شويد وبه جاي پاداش دادن به عملکردهاي فردي به عملکرد هاي گروهي پاداش دهيد .

8.شوراهاي مدرسه وتشکلات دانش آموزي را تشکيل دهيد و با واگذاري مسووليت هاي مختلف حتي اداره مدرسه وکلاس به دانش آموزان زمينه پرورش حرفه اي آنها را فراهم کنيد .

9. مدير مدرسه مي بايست به معلمان وکارکنان مدرسه براي رفتار درست آنها پاداش دهد اين کار باعث مي شود تا نتايج مثبت بيشتر شود همچنين بايد به کارهاي برجسته به خلاقيت هاي کاربردي ، به ساده کردن کار ، به کيفيت کار ، به کارهاي تيمي ونهايتا" به کساني که رفتار موثر دارند پاداش داد اين پاداش مي تواند هم مادي وهم معنوي باشد .

10. معلمان مي بايست در بهبود فرايند ياددهي – يادگيري فعاليت هاي آموزشي مدرسه وارتقاي شايستگي هاي حرفه اي معلمان از پژوهش مشارکتي که يکي از اثر بخش ترين نوع پژوهش در حين عمل مي باشد استفاده نمايند براي اينکار لازم است آموزش هاي لازم را به معلمان ارائه داد.

11. مدير مدرسه بايد به همان اندازه که به زيردستان ( معلمان وکارکنان مدرسه) آزادي عمل مي دهد به همان اندازه هم اقتدار خود را بکار گيرد ونظارت لازم را برکارآنها داشته باشد.

12.مدير مدرسه به کارکنان ومعلمان اجازه مي دهد تا درحوزه محدوديت هاي تعيين شده توسط او تصميم گيري وانجام وظيفه نمايند .

13.مديران بايد بجاي سخت کار کردن ، کاغذ بازي و بوروکراسي اداره به زيبا کردن ، وهمچنين درست ونرم وروان کارکردن بپردازند .

14. مديران بايد از پيشداوري در مورد معلمان ، کارکنان ودانش آموزان اجتناب نموده وبه کسي برچسب نزنند ، وطوري رفتار کنند تا همه افراد در کارها وحل مشکلات همديگر را ياري کنند

زیبایی

بسمه تعالی

مدیر محترم آموزشگاه :

       اهمیت و نقش آموزش و پرورش در بهسازی و توسعه زندگی فردی و اجتماعی موجب شده است که جامعه و اولیای دانش آموزان  انتظار داشته باشند که مدرسه محیطی رشد دهنده ،پویا و زمینه ساز پرورش استعدادها ی بالقوه و خداداد فرزندان آنان باشد.

مدرسه از ‌مهمترین نهادهای اجتماعی،تربیتی و آموزشی و اصلی ترین رکن تعلیم و تربیت است که به منظور تربیت صحیح دانش آموزان در ابعاد دینی و اخلاقی ، علمی،آموزشی، اجتماعی و کشف استعدادها بوجود آمده است .

مدیر مدرسه بعنوان نماینده آموزش و پرورش منطقه مسئول حسن اجرای فعالیتهای آموزشی و پرورشی ،مالی و اداری مدرسه می باشد ،در کلیه امور مدرسه مسئولیت دارد و موظف است بر اساس مقررات با برنامه ریزی های مناسب و استفاده از مشارکت کارکنان ،دانش آموزان و اولیای آنها و با بهره گیری از امکانات و ظرفیت های داخل و خارج مدرسه جهت تحقق اهداف مصوب دوره های تحصیلی تلاش کند به گونه ای که ارزیابی عملکرد سال تحصیلی بیانگر ارتقاء رشد کیفی و مطلوب دانش آموزان در ابعاد مختلف باشد.

تحقق اهداف متعالی آموزش و پرورش در گرو مدیریت اثر بخش است و در صورت قرار گرفتن مدیران با انگیزش بالا و کار آمد این سیستم می تواند با کیفیت بالاتری به اهداف خود برسد .

در این سال آنچه که برای ما حائز اهمیت خواهد بود  مروری بر عملکرد سال تحصیلی گذشته برای بررسی و ارزیابی علل و عوامل کامیابی ها و احیانا ناکامی ها است . تلاش همه جانبه مدیران مدارس جهت ارتقای کیفی آموزش و پرورش و دستیابی هرچه بیشتر دانش آموزان به اهداف دوره های تحصیلی اصلی ترین هدف ما خواهد بود و برای دستیابی به آن مواردی چند جهت اطلاع و اقدام اعلام می گردد . 

الف -  توصیه های اجرایی  

1-   تلاش مستمر و جدی برای تحقق اهداف دوره‌تحصیلی

2-  تلاش برای جذب کودکان باز مانده از تحصیل و پیگیری ادامه ‌تحصیل آنها.

3- کیفیت بخشی به برنامه های آموزشی و پرورشی

4- جبران عقب ماندگی تحصیلی دانش آموزان در طول هفته .

5-  افزایش نظارت بر امور آموزشی، در این راستا مدیران  مدارس از کلاس درس همکاران بطور مرتب بازدید نموده و مشاهدات خود را  ثبت خواهند نمود .

6-  افزایش پرسشهای مستمر با تاکید بر پرسشهای شفاهی و کتبی و نمره گذاری در دفتر نمره .

7- توجه جدی به اجرای فعالیت های مکمل و فوق برنامه .

8- تاکید بر استفاده دائمی و روزانه معلمان از طرح درسی .

9-کنترل مرتب و مداوم دفاتر نمره کلاسها و اطمینان از ثبت نمرات دانش آموزان بوسیله همکاران .

10-برگزاری مرتب شورای معلمان در هر ماه.

11-تنظیم نمودارهای در صد قبولی و مقایسه آن با سال قبل و نصب آن در دفتر آموزشگاه

12-بررسی نتایج امتحانات از نظر کمی و کیفی و اتخاذ تصمیمات لازم در جهت پیشرفت ‌تحصیلی دانش آموزان .

13-نظارت و دقت در ارتباط با تکالیف دانش آموزان.

14-دقت در تنظیم برنامه هفتگی آموزشگاه بر اساس دانش آموز محوری.

15-اقدام جدی و بموقع برای تشکیل کلاسهای تقویتی و فوق برنامه .

16-برنامه ریزی برای تقدیر از کارکنان و دانش آموزان موفق در طول سال ‌تحصیلی .

17-توجه به تعمیق  یادگیری در دانش آموزان و میزان فهم مطالب .

18-اطلاع رسانی به اولیا در مورد  عملکرد مدرسه و وضعیت ‌تحصیلی فرزندانشان .

19-ترغیب همکاران به استفاده ار روشهای نوین تدریس.

20-پیگیری اجرای برنامه سالانه مدرسه و توجه به اهداف  پیش بینی شده در آن .

21-تشویق همکاران جهت شرکت  در جشنواره الگوهای برتر تدریس.

22-دادن فرصت ابداع و ابتکار و پیشنهاد به همکاران و سعی در ایجاد فضای مورد اعتماد.

23-رسیدگی ویژه به مسائل آموزشی و اخلاقی فرزندان عزیز شهدا و جانبازان و ایثار گران .

24-پیگیری اجرای تقویم زمانبندی تدریس مواد درسی با نظر شورای معلمان .

25-اعمال روشهای صحیح تشویق و تنبیه دانش آموزان بر اساس آئین نامه انظباطی.

26-شرکت مرتب و بموقع در جلسات آموزشی مدیران .

27-تنظیم دقیق و مرتب سازمان عملی آموزشگاه و نصب آن در دفتر مدیر.

28-تشکیل بموقع شورای مدرسه برابر آئین نامه اجرائی .

29-رعایت دقیق ساعات کاری آموزشگاه.

30-کنترل دقیق حضور و غیاب دانش آموزان و اطلاع کتبی و بموقع به اولیا ی دانش آموزان غایب.

31-تنظیم دفتر انضباطی دانش آموزان و ثبت نقاط قوت و ضعف  آنان.

32-برنامه ریزی برای  برگزاری مرتب امتحانات داخلی در جهت پیشرفت ‌تحصیلی دانش آموزان.

33-پیگیری و اجرای طرح تلاش آفرین .

34-پیگیری و اجرای طرح آزمون کوتاه.

35-پیگیری و اجرای طرح هشدار.

36- برنامه ریزی برای ایجاد جو صمیمی و دوستانه در مدرسه برای مشارکت هرچه بهتر معلمان ،دانش آموزان و اولیا در اداره امور مدرسه .

37-برگزاری جلسات توجیهی اولیاءدانش آموزان به منظور آشنایی با مقررات درسی و انضباطی.

38-برگزاری مرتب و ‌منظم مراسم آغازین مدرسه .

39-نظارت دقیق و مستمر بر نظافت و امورات بهداشتی آموزشگاه .

40-بازدید مستمر وضع ظاهری دانش آموزان از نظر رعایت بهداشت فردی و نظافت.

41-برگزاری مرتب و مستمر نماز جماعت با حضور دانش آموزان و کارکنان با آماده سازی خوب نماز خانه مدرسه .

42-رسیدگی مستمر به امور کتاب و کتابخانه مدرسه .

43- برگزاری مسابقات علمی   و عملی

44-اجرای کیفی طرحهای خود اتکایی در مدارس شبانه روزی (عادی دولتی و نمونه دولتی ).

45-توجه جدی جهت شاداب و با نشاط سازی مدرسه.

46-آشنا سازی دانش آموزان با فرهنگ ترافیک و ایمنی .

47-تلاش جدی و مستمر برای  کاهش   نرخ ترک ‌تحصیل و مردودی و ارتقاء سایر شاخص های آموزشی

48- برنامه ریزی برای فعال سازی ارکان مدرسه

49-برنامه ریزی برای توانمند سازی و ارتقاء مهارت های حرفه ای منابع انسانی

50-برنامه ریزی برای استفاده بهینه از وسایل آموزشی  موجود در فرایند یاددهی و یادگیری

51-تهیه ی وسایل آموزشی مورد نیاز برای تمامی کتب درسی

52-برنامه ریزی برای استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در فرایند یاددهی و یادگیری

53-تشکیل جلسات گروه آموزشی در مدرسه ( جلسه معلمان هم پایه و هم رشته )

54-برنامه ریزی برای استفاده از رسانه های شنیداری و دیداری

55-تهیه کتب راهنمای تدریس و سایر کتب مرجع و منبع بخصوص در زمینه روش های تدریس و ارزشیابی برای استفاده معلمان در مدرسه

56- تهیه یک سری از کتب درسی  برای استفاده معلمان در مدرسه

57-پاسخگویی به موقع به  نامه های  مهلت دار

58-تدوین و تصویب بودجه بندی کتب درسی در مدارس براساس آیین نامه اجرایی مدارس

59-برنامه ریزی و تاکید بر فعال سازی کارگاه ،آزمایشگاه و اتاق تکنولوژی مدارس

60-برنامه ریزی برای ایجاد جو ‌صمیمی و دوستانه در مدرسه برای مشارکت هرچه بهتر معلمان ،دانش آموزان و اولیا در اداره امور مدرسه

61-توجه به معلمان و کارکنان خلاق و مبتکر و ایجاد زمینه برای خلاقیت و نوآوری آن ها

62-تقسیم کار در بین معاونین مدرسه و تفویض اختیار به آن ها

63-برنامه ریزی برای افزایش تعداد مخاطبین نشریات رشد در مدرسه

64-برگزاری آزمون ها و مسابقات علمی ،فرهنگی و...در بین دانش آموزان و معلمان

65-برنامه ریزی برای بهینه سازی ارزشیابی پیشرفت تحصیلی دانش آموزان از نظر نحوه طراحی سئوال و...

66-برنامه ریزی برای ایجاد شرایط مناسب برای انس دانش آموزان با قرآن ،نماز و سایر شعائر مذهبی و دینی

67-بررسی عملکرد آموزشی ،تربیتی ، اداری و مالی و... مدرسه در مقایسه با سال قبل و تعیین میزان موفقیت یا  

   عدم موفقیت مدرسه در حضور معلمان ،اولیا و دانش آموزان

68-برنامه ریزی برای برگزاری کلاس های آموزش خانواده با کیفیت بهتر و پر ‌محتواتر

69-ایجادزمینه برای تقویت هویت ملی و اسلامی در بین دانش آموزان 

 70-تهیه ی نگاره ها ی آموزشی ، فیلم ، نرم افزار ، کاست های صوتی آموزشی مناسب برای استفاده معلمان

     در کلاس

         71-برنامه ریزی برای برگزاری کلاسهای آموزش مهارت های زندگی

          72-شناسائی مراکز ارائه خدمات راهنمائی و مشاوره و هسته های مشاوره جهت ارجاع دانش آموزان

          73- برقراری ارتباط با نهادهای خدماتی و حمایتی ( با هماهنگی اداره آموزش و پرورش ) جهت ارجاع خانواده

          ها برای  دریافت  خدمات.

               74-برنامه ریزی و اقدام برای فعال سازی  صندوق پاسخ به سوالات ( نصب صندوق در محل مناسب ،

            انجام تبلیغات  لازم ، پاسخ به سوالات مطروحه و تحلیل نتایج طبق دستورالعمل های مربوطه )

          75- برنامه ریزی و اجرای  هر چه مطلوب تر برنامه های مربوط به هفته بهداشت روان و هفته معرفی مشاغل

         ( طبق دستورالعمل های مربوطه ).

           76- برنامه ریزی و اهتمام جدی برای شناسائی ، پیگیری و حل مشکلات رفتاری و روانی دانش آموزان

          77-غنی بخشی و ارتقای کیفی جلسات شورای دبیران با مشارکت خود دبیران

         78-کنترل و بررسی پرونده های دانش آموزان حداکثر تا پایان مهرماه (با توجه به بند یک شیوه نامه ی رسیدگی به  مشکلات پرونده های ‌تحصیلی دانش آموزان مصوب دویست و سی وهشتمین جلسه ی کمسیون معین شورای

           عالی آموزش و پرورش مورخه (   8/6/79).

          79- کنترل شرایط سنی ثبت نام 0                                                                                                                      

            80 - مرور آیین نامه ی امتحانات و کمسیون خاص برای آشنایی بیشتر با قوانین و جلوگیری از بروز تخلفات

              احتمالی

            81-ثبت کامل مشخصات معلمان و مسئولین مدرسه در سیستم پایگاه اطلاعاتی دانش آموزان

             82-عدم تغییر یا جابجایی دانش آموزان از کلاسی به کلاس دیگر پس از ارسال دیسکت ثبت نام

              83-تکمیل مشخصات دانش آموزان از قبیل شغل پدر-نوع خانواده و آدرس و... در سیستم جهت استفاده از گزارشات  مربوطه.

 ب  - توصيه هاي مديريتي

1 -  در همه كارها خدارا ناظر دانستن و با او در ارتباط حقيقي بودن .

2 -  خود را به زيور تقوا آراستن .

3 -  خود را خدمتگزار مردم تلقي  كردن .

4 -  همواره با مردم جامعه در ارتباط بودن و فاصله نگرفتن از آنها .

5 -  با افراد به عدل رفتار كردن و تبعیض روانداشتن .

6 -  از ريا  پرهيز نمودن .

7 -  وفاي به عهد كردن .

8 -  برنامه داشتن و به برنامه ريزي معتقد بودن .

9 -  روابط حسنه را نمي توان تحميل كرد بلكه تنها از طريق گسترش اعتماد است كه مي توان آن را به وجود آورد .

10 -  براي استقرار حسن ارتباط ، صداقت و ايمان كامل لازم است .

11 -  همكاري صميمانه به اعتماد و اطمينان كامل طرفين بستگي دارد .

12 -  مردم وقتي كارشان را به بهترين وجهي انجام مي دهند كه تصور كنند كار آنها ارزش دارد و خود طرف متوجه هست .

13 -  آنچه براي شما معني و مفهوم دارد ممكن است براي ديگران فاقد همان معني و مفهوم باشد . ممكن است زير دستان آنچه را كه  واقعا مي انديشند به زبان نياورند مگر آنكه اطمينان كامل داشته باشند حتي كساني كه شما آنان را درستكار مي شناسيد.

14 -  اگر زيردستانتان آنچه را فكر مي كنند بگويند چه بسا كه براي شما غير مترقبه باشد . زيرا آنان آنچه را كه شما انتظارش را داريد و يا مايل هستيد بشنويد نخواهند گفت .

15-  اگر در برابر فكر صحيح و كار درست ديگران عكس العمل مساعد نشان ندهيم و تاييدشان نكنيم نيروهاي خلاق را به هدر داده ايم.

16 -  اگر دلايل منطقي زيردستان را قبول وعمل نكنيد به تشكيلات خود ضرر رسانيده ايد.زيرا ديگر كسي نظريات خود را ارائه نمي دهد .

17 -  مهمترين وظيفه بالادست ، پروراندن استعدادهاي زير دستان است نه شكستن و ازميان بردن آنها پرورش دادن همانند آموزش بخشي از وظيفه هر مدير موفق را تشكيل مي دهد .

18 -  در جستجوي نقاط مثبت افراد باشيد نه نقاط ضعف آنها .

19 -  به پاداش و تشويق بيشتر از انتقاد و تنبيه توجه كنيد .

20 -  نسبت به تقصيرات تا آنجا كه صلاح است گذشت داشته باشيد بايد بيشتر متوجه خود تقصير و خطا بود نه شخص خطاكار .

21 -  جلوتقصير و اشتباهات كوچك را كه ممكن است در آينده به مشكلات و مسائل بزرگتر تبديل گردد بگيريد .

22 -  پيش از آنكه مقصر و خطا كار را مورد سرزنش قرار دهيد به توضيحات او گوش فرا داريد و كسي را در برابر انظار مردم سرزنش نكنيد .

23 -  با خطا كار درباره اشتباهات و تقصيرات وي جدي و رسمي صحبت كنيد .

24 -  اشتباهات خودرا تصحيح كرده و در حفظ شخصيت و احترام ديگران دقت كنيد .

25 -  به زير دستان خود نشان دهيد كه به  آنها اعتماد وايمان داريد .

26 -  هرگز همه چيز را به علت ترس از مخالفت تصديق نكنيد .

27 -  افراد بايد امكان اظهار وجود پيداكنند اگر چنين آزادي عمل به آنها داده نشود در داخل يا خارج از تشكيلات راهي براي اظهار وجود پيدا مي كنند كه هميشه نمي تواند  اين راه  از نظر اجتماعي سودمند باشد .

28 -  در آن جا كه نا اميدي ، سوءظن ، سهل انگاري و رنجش وجود دارد حتما در پس پرده مشكلات و مسائل فراوان موجود است اين مسائل ممكن است در ابتدا از غيبت غير موجه شروع و دامنه آن تا عدم همكاري يا اختلافات و كشمكش ها گسترده شود .

29 -  هميشه منافع زيردستان خود را در نظر داشته باشيد .

30 -  در محدوده اختيارات و مسئوليت خود با قاطعيت عمل كنيد .

31 -  از پيشنهادهای منطقي ديگران نهايت استقبال را به عمل آورده و پيشنهادها را همه جانبه مورد مطالعه قرار دهيد و مهم نيست كه پيشنهاد را چه كسي مي دهد بلكه مهم خود پيشنهاد است و علل عدم پذيرش يك پيشنهاد را مشروحا روشن كنيد .

32 -  آنچه را فكر مي كنيد با نظم و ترتيب بيان كنيد . با پيشنهادهاي نارسا ، با تعصب و هيجانات عاطفي مخالفت كنيد و در باره افكار و عقايد خود به طور منطقي ثابت قدم باشيد .

33 -  تحت تاثير نخستين احساسات خود قضاوت نكنيد . پيش از در نظر گرفتن تمام شواهد و دلايل قضاوت نكنيد .

34 -  اشتباهات را به چشم جنايات و معاصي كبيره ننگريد و مدافع اشتباهات نشويد .

35 -  بي جهت اطلاعات را به خود منحصر نسازيد و داشتن اطلاعات را وسيله فخر فروشي ندانيد . و به تمسخر سخن نگوييد 

36 -  تهديدات بي حاصل نكنيد و يا وعده هاي پوچ ندهيد .

37 -  بين افراد بدون دليل تفاوت قائل نشويد و نگذاريد كه يك زير دست احساس كند كه به درد نمي خورد .

38 -  دلايل و بهانه هاي غير واقعي به خاطر حفظ آبرو و اعتبار خود ارائه نكنيد . و عقايدتان را به خاطر موقعيت خويش به ديگران تحميل نكنيد .

39 -  به جاي زير دستانتان شما تصميم نگيريد و كارهايي كه زير دستانتان بايد انجام دهند شما انجام ندهيد و فكر نكنيد كه هرگز از شما اشتباه سر نمي زند .

40 -  پيشنهادها را به مسخره نگيريد يا نديده از آنها نگذريد .

41 - قاطع ،اما مهربان باشيم .

42 - جدي ، اما لطيف باشيم . 

43- حتي اگر جوان هستيم در مقام مدير ، پدر باشيم .

44- همواره معلم بوده و فراموش نكنيم كه همكاران ما از رفتارمان بيش از گفتار مان مي آموزند .

45 - صميمي و باصداقت باشيم و سعي كنيم رفتارمان بر گفتارمان منطبق باشد .

46- زودتر از ديگران بياييم و ديرتر از ديگران برويم .

47 - حتما نظم را در محيط كا ر برقرار كنيم . در يك محيط بي نظم همه طلبكار و مدعي اند . اما در يك محيط منظم و مبتني بر اصول ، مدعيان احساس بدهكاري خواهند كرد .

48 - آراستگي و پيراستگي را كه شامل پاكيزگي ، زيبايي ، ايمني ، بهداشت و انضباط مي شود در محيط كار اعمال كنيم . اين  پديده موجب بالا رفتن روحيه و در نتيجه افزايش بهره وري و كيفيت مي شود .

49- به اصول ، قول ها و تعهدات خود و همكارانمان در مديريت پايبند باشيم .

50 - حتي الامكان خود يا نماينده مان در همه صحنه هاي شادي و غم همكاران ، حضور پيدا كنيم .

51 - در امر روابط با ديگران ، احساساتي ، هيجان زده و شتاب زده عمل نكنيم .

52- به پيروي از توصيه هاي حضرت علي (ع) به هنگام خشم ، تصميم نگيريم .

53 - در قضاوت عجله نكنيم و آن گاه كه قضاوت مي كنيم با عدالت قضاوت كنيم .

54 - بيش از آنچه می گوييم ، عمل كنيم . نتيجه عمل ما سخنگوي اعتقادات ، ديدگاهها و ادعاهاي ماست .

55- به نمايندگان كار كنان و نيز كاكنان با تجربه و با سابقه اهميت بدهيم و آنها را بازوي فكري و اجرايي خود قرار دهيم .

56 - از آنچه در واحدهاي مشابه در جامعه و يا حداقل در اطراف ما مي گذرد آگاه باشيم .

57- اطلاعاتمان را در مورد محيط كار و زندگي همكارانمان كامل كنيم و به خصوص به مشكلات اقتصادي و خانوادگي آنها واقف شويم و حتي الامكان براي رفع آنها به آنان كمك كنيم . گاهي كمك فكري ما بيشتر از كمك مالي ما سودمند خواهد بود . كاركنان به كمك روحي ما بيش از كمك مالي نيازمند ند .

58 - تبعيض يكي از شكوه هاي عمومي ومشترك همكاران ما در محيط كار است . اين بيماري مديريتي را بشناسيم ودر رفع آن بكوشيم 

59 - در دوران تنعم و  رونق و بركت آن هار ا در يابيد تا در دوران سختي و بحران شمارادريابند.

60 - هر گز به خاطر كارهايي كه براي همكارانمان مي كنيم بر آنها منت نگذاريم .

61 - هر گز در حضور جمع با همكارانمان مجادله ، تندی و یا آنها را سرزنش نكنیم و به خصوص به امر تشویق همكارانمان اهمیت دهیم . تشویق عمومی موثرتر و مفید تر خواهد بود.

62 - به موقع تشویق كنیم . به موقع تذكر دهیم.و بیش از آنچه تذكر می دهیم ،تشویق كنیم.و یادمان باشد كه تشویق الزاما مادی نیست .

63 - از جاذبه و دافعه كمك بگیریم . اما جاذبه را در حد اعلی و دافعه را در حد نیاز و ضرورت به كار بریم و از این دو حربه برای افراد مختلف متناسب با ظرفیت آنها استفاده كنیم .

 64- هر گاه تصمیم غلطی گرفتیم با شهامت و درایت آن را لغو كنیم . اما سعی كنیم  كمتر چنین اتفاقی به وقوع بپیوندد .  

65- همكارانمان را در « زحمتها»و «رحمتها» و حتما در هردو سهیم كنیم . بعض وقت ها  زیر دستان تصور دیگری از این موضوع دارند . آنها به غلط یا درست تصور می كنند «زحمتها را آنها می كشند و « رحمت » را دیگران  می برند ،تلاش كنیم این تصور نادرست را از ذهن همكارانمان در عمل از بین ببریم .

66 - از قوانین و مقررات مربوط به حقوق و تكالیف كاركنان ، كاملا مطلع باشیم .

67- همكاران با تقوی ، سلیم النفس ،كاردان  و باتجربه را به مسئولیت هایی كه مربوط به پست های مدیریت و به خصوص به روابط كاركنان می شود بگماریم .

68 - در مواردی كه تصمیم شما به منافع عمومی كاركنان مربوط می شود . با دقت و حوصله و با اطلاعات و مشورت بیشتر تصمیم بگیرید 

69- ترتیبی اتخاذ گردد تا كاركنان تنها مشكلات را پیش شما نیاورند . از آنها بخواهید همراه با بیان مشكلات چند راه حل ارائه نمایند 

70 - از فكر و اندیشه همكارانمان بیشتر بهره بگیریم و برای اینكار ، برنامه ریزی و تلاش كنیم .

71 - در صورتیكه فاصله تحصیلات مدیران با كاركنان زیاد باشد ،توقعات خود را بر اساس سطح آگاهی و توان آنان تنظیم نماییم .

72 - از انتقاد سالم و سازنده نهراسیم و فرصتهای مفیدی را برای اینكار فراهم آوریم . مطرح نكردن انتقادات از طرف همكاران و نشنیدن آنها ازطرف شما نه تنها مشكلات رامحو نمی كند بلكه آنها راسنگین تر كرده و از چشم و گوش شما دور نگه می دارد.

 73 - از امكانات ، وسایل و دفاتر كم آرایش و كم آلایش استفاده كنیم .

74- اگر چه تعارفات و تملقات ممكن است بیشتر ما را مسرور كند اما بسیار گمراه كننده هستند . برای انتقادات بیشتر از تعارفات ، ارزش قائل باشیم .

75 - سعی شود بین محیط كار و خانواده كاركنان رابطه برقرار كنیم .

76- در بازدید ها به كارهای در حال انجام توجه كنیم و جلو كار ناقص ،معیوب و بی كیفیت را در هر مرحله ای كه هست بگیریم .

77 - در مراسم مذهبی ،اجتماعی ،فرهنگی و ورزشی همكارانمان شركت كنیم . در جمع كاركنان حاضر شویم  و در باره مسایل روز جامعه ومحیط كار برای  آنان سخن بگوییم و اطلاعات صحیح و به موقع سازمانی واجتماعی را دراختیار همكارانمان قرار دهیم .

78- هر از گاهی ( هرچه نزدیكتر بهتر ) از امكانات و سرویسهای عمومی كاركنان مثل غذاخوری ، نمازخانه ، زمین ورزشی و ... استفاده كرده و یا از آنها بازدید كنیم .

79- هرگز مشكلات و مسائل انسانی را مقطعی حل نكنیم ، بلكه با ریشه یابی ، آنها را به طور اساسی رفع نمایم .

80- به آموزش و پرورش كاركنان اهمیت دهیم و آن را نه مقطعی و با فاصله ، بلكه با برنامه و به طور ی همیشگی تعقیب كنیم . آموزش تنها راه شكوفایی و اعتماد بخشی به كاركنان در كارهای اجرایی و رفتار سازمانی است . البته باید معتقد باشیم كه آموزش یك سرمایه گذاری بلند مدت و یكی از عوامل رشد و رضایت روحی كاركنان است .

علی زیبائی –کارشناس ارشد مدیریت آموزشی